Page 63 - Dewan Bahasa 8
P. 63
Bahasa dan Masyarakat
Menurut sarjana linguistik ism makan (kata nama tempat), ism fonem “a†kepada “e†atau “uâ€, dan
Arab, morfologi `adad (kata nama bilangan) dan penambahan vokal sebelum huruf akhir.
didefinisikan sebagai masdar (kata nama terbitan).
suatu ilmu tentang 1. Perkataan Bahasa Arab yang
pembentukan kata. Dengan kata lain, 2. Pengelasan Bahasa Melayu Mempunyai Dua Huruf Sejajar
morfologi ialah ilmu yang menerangkan
kaedah penyusunan huruf dalam Za’ba mengelaskan kata dalam bahasa Perkataan bahasa Arab dalam
perkataan dengan menerangkan Melayu kepada lima jenis, iaitu nama, bahasa Melayu yang mempunyai
bilangan hurufnya, serta mendedahkan perbuatan, sifat, sendi dan seruan. huruf atau grafem sejajar, iaitu yang
perubahan yang berlaku sama ada dari Setiap satunya mempunyai makna dikenal sebagai syaddah, lazimnya
sudut penambahan dan pembuangan. dan fungsinya yang tersendiri. Nama digugurkan satu hurufnya sesuai
Dalam bahasa Arab, perkataan atau kata nama ialah perkataan dengan fonemik bahasa Melayu.
dibahagikan kepada tiga kategori, iaitu untuk menyebut benda atau orang, Contohnya:
kata nama (KN), kata kerja (KK) dan kata contohnya murid, kitab, Rajab, Ali
huruf (KH) atau partikel. Kata kerja kerap dan sebagainya. Perbuatan atau kata Bahasa Melayu: Abadi
dibincangkan dan memainkan peranan kerja ialah perkataan untuk menyebut Ejaan/Transliterasi: Abadi
yang penting dalam bahasa Arab, perbuatan, contohnya berdoa (Arab: Bahasa Arab:
terutamanya dalam bidang morfologi. du`a’ pada fi`l atau kata kerja da`a),
Secara umumnya, kebanyakan perkataan beramal (Arab: `aml pada fi`l atau 2. Huruf atau Grafem Arab yang Tiada
bahasa Arab adalah berasal daripada kata kerja `amila), berzikir (Arab: Padanan Huruf Jati Melayu
al-Masdar (kata sumber) yang bertitik dhikr daripada kata kerja dhakara,
tolak daripada kata kerja. Terdapat kata beriman (Arab: iman daripada kata Perkataan bahasa Arab yang tiada
kerja dalam bahasa Arab dari aspek kerja amana) dan sebagainya. Sifat padanan huruf jatinya dalam bahasa
masa (kala) yang terbahagi kepada tiga, atau adjektif ialah perkataan yang Melayu, lazimnya berlaku pertukaran
iaitu kata kerja kala lampau (KKkl), kata menerangkan ataupun menunjukkan huruf atau fonemnya mengikut
kerja kala kini (KKkn) dan kata kerja sifat sesuatu nama atau perbuatan, fonemik bahasa Melayu, khususnya
imperatif (KKim). contohnya daif (Arab: da`if daripada apabila dieja dalam tulisan Rumi.
fi`l atau kata kerja da`ufa), alim
Sistem Pengelasan Kata (Arab: `alim ialah ism fa`il atau kata Huruf atau fonem itu sama ‫( ز‬zay),
nama aktif daripada fi`l atau kata ‫( ص‬sad), ‫( ط‬ta), ‫( Ù‬fa), ‫( ق‬qaf),
Sistem pengelasan bermaksud kerja `alima) dan sebagainya. Seruan ‫( ض‬dad), ‫( خ‬kha), ‫( ء‬hamzah),
pengelasan perkataan mengikut ialah perkataan yang semata-mata ‫‘( ع‬ayn).
penjenisannya dalam sesuatu ayat, digunakan untuk menunjukkan
sama ada bahasa Arab mahupun bahasa perasaan hati sewaktu memanggil, Huruf ‫‘( ع‬ayn),‫( ء‬hamzah) dan
Melayu. Setiap bahasa mempunyai terperanjat, hairan, mengejek, rasa ‫( ق‬qaf) ditukarkan kepada huruf
sistem pengelasan katanya yang sakit, hina, marah dan sebagainya, ‫( ك‬kaf) atau fonem “k†Rumi; huruf
tersendiri. contohnya Ya Rabbi! Ya Allah! La ‫( Ù‬fa’) kepada “p†‫( ص‬sad) dan
Hawla wa La Quwwata illa billah. ‫( ث‬tha) kepada (sin) atau ‫( ض‬dad)
1. Pengelasan Bahasa Arab dan kepada ‫( د‬dal) ataupun “dâ€
Secara umumnya, pengelasan bahasa Perubahan Bunyi Rumi. Ada kalanya huruf ‫( خ‬kha)
ditukar kepada ‫( س‬sin) atau “s†dan
Arab terbahagi kepada tiga kategori Perkataan bahasa Arab yang berubah ‫( غ‬ghayn) kepada ‫( ر‬ra) . Contohnya:
utama, iaitu ism (kata nama), fi`il (kata bunyi dan bentuknya, khasnya apabila
kerja) dan harf (sendi). Ism atau kata dieja dalam tulisan Rumi bahasa Melayu Bahasa Melayu: faham
nama merangkumi ism fa`il (kata nama adalah seperti perkataan Arab yang Bahasa Arab:
pelaku), ism maf`ul (kata nama benda shadda (iaitu yang dua hurufnya sejajar), Perubahan Fonem: f kepada p
yang kena buat), ism isharah (kata perkataan Arab yang tiada huruf jatinya
nama petunjuk), ism istifham (kata dalam bahasa Melayu, perubahan 3. Perubahan Fonem “A†Kepada
tanya), ism zaman (kata nama masa), Fonem “E†atau “Uâ€
Perubahan fonem “a†kepada
fonem “e†(taling) atau kepada “uâ€
pada suku kata awal. Fonem yang
BIL. 8 2019 61
