Page 10 - DewanBahasa9
P. 10
Agenda Bahasa
Menurut Tatabahasa Dewan Edisi Baharu, kata ganti nama diri dalam bahasa Melayu,
penggolongan kata melibatkan perkataan dalam iaitu kata ganti nama diri yang digunakan oleh
sesuatu bahasa yang digolongkan ke dalam rakyat biasa, dan kata ganti nama diri yang
golongan kata tertentu seperti kata ganti nama digunakan oleh kerabat diraja. Kata ganti diri
diri. Beberapa kriteria digunakan sebagai dasar yang digunakan oleh kerabat diraja dikenali
bagi menentukan golongan kata seperti kriteria sebagai bahasa diraja atau bahasa istana.
struktur morfem, kriteria sintaksis, dan kriteria Dalam filem HT, kata ganti nama diri
semantik. Penggolongan kata nama adalah melibatkan bahasa diraja digunakan dalam
berdasarkan ciri, makna dan semantik, golongan dialog watak Dato’ Bendahara Tun Perak
kata nama dapat dikelompokkan kepada tiga bersama-sama Sultan Mansur Shah yang
kumpulan, iaitu kata nama khas, kata nama am melambangkan kesopanan dan kesantunan
dan kata ganti nama. bahasa yang tertib ketika berada di dalam Istana
Menurut Nik Safiah Karim dan Norliza Melaka. Sebagai contohnya:
Jamaluddin, kata ganti nama ialah perkataan
yang menjadi pengganti kata nama khas dan Sultan Melaka: “Datuk, cuba datuk jelaskan
kata nama am. Golongan kata ganti nama dalam kata-kata datukâ€.
petikan dialog filem HT seperti kata ganti nama Datuk
diri orang pertama, ialah saya, aku, patik, kami, Bendahara
dan kita. Kata ganti nama diri orang kedua pula Tun Perak : “Patik sembunyikan Hang Tuah
ialah anda, engkau, kamu, awak, termasuklah di dalam penjara di Hulu
kata ganti nama diri orang ketiga ialah ia, dia Melakaâ€.
dan mereka. (Filem Hang Tuah, 1956).
Penggunaan kata ganti nama diri pertama Bahasa diraja ialah bahasa yang digunakan
dalam filem, iaitu “aku†digunakan dalam dalam komunikasi yang melibatkan satu pihak
petikan dialog Hang Jebat yang mengamuk dan yang terdiri daripada keluarga diraja. Bahasa
menghuru-harakan Istana Melaka kerana ingin diraja ialah bahasa halus, iaitu bahasa yang
membela pembunuhan Hang Tuah oleh Sultan digunakan dalam kalangan “orang baik-baik dan
Mansur Shah atas hasutan Patih Kerma Wijaya. terhormat.†Bahasa halus digunakan dengan
Dialog Hang Jebat dalam filem itu adalah seperti penuh adab sopan tanpa mengira keadaan.
yang berikut: Penggunaan kata ganti nama diri dalam
Hang Jebat: “Sekarang aku akan mengacau, bahasa diraja dalam filem HT ialah kata
menghuru- harakan istana. Tuah ganti nama diri ketiga, iaitu Duli Yang Maha
tidak pernah derhaka, dikata Mulia yang disebut oleh pembaca warkah
derhaka. Sekarang Jebat, Jebat diraja yang membacakan warkah perutusan
yang akan menderhaka! Tuah akan keberangkatan Sultan Mansur Shah ke Majapahit
ku bela, Jebat akan bermaharajalela. untuk memperisteri Gusti Puteri Raden Mas
Jebat akan mengajar raja yang Ayu di hadapan semua rakyat Melaka. Sebagai
tidak adil. Suatu masa nanti kalau contohnya:
s i a p a b e r t a n y a k e n a p a
Jebat derhaka? Tentu orang akan “Ketahuilah sekalian rakyat Melaka, Duli Yang
menjawab kerana rajanya yang Maha Mulia Sultan Mansur Shah akan berangkat
tidak adil!†ke Majapahit pada Khamis depan untuk
memperisterikan Gusti Puteri Raden Mas Ayuâ€.
(Filem Hang Tuah, 1956).
(Filem Hang Tuah, 1956).
Dalam aspek kesantunan bahasa Melayu,
penggunaan kata ganti nama diri berkait rapat Gelaran atau Panggilan Kehormat dalam
dengan bentuk panggilan. Hal ini demikian Filem Hang Tuah
kerana bentuk panggilan mengambil alih
bentuk kata ganti nama bagi memuliakan atau Gelaran hormat dalam kesantunan bahasa
menghormati seseorang. Terdapat dua bentuk digunakan dalam pergaulan dengan masyarakat,
8 BIL. 9 2019
